Tản mạn, mẩu chuyện về Kiến trúc, (1):

“Xây nhà rẻ tiền” – khu Tân Thuận Đông Sài Gòn

a-ry(một). Thuở trước: một sáng kiến “Xây nhà rẻ tiền – khu Tân Thuận Đông”- Sài Gòn!

Sau gần 30 năm, lúc đó tôi đang làm công việc (2005) của một thiết kế trưởng trong văn phòng tổ hợp kiến trúc sư ở Canada.

Trải qua mấy chục năm sau, bỗng dưng lục tìm lại trong ký ức được một mớ ‘ý niệm’ cũ rích về thiết kế kiến trúc (conceptual study), tôi liền đem xử dụng ‘nó’ (cái ‘ý niệm’ đó) vào một công trình đang thực hiện.

Nằm trong số người có trách nhiệm điều hành Cty Tổ hợp, chúng tôi chia nhau phụ trách những phần vụ tùy thuộc khả năng mỗi người; kẻ lo đi ra ngoài bắt jobs (PR); người giữ việc điều hành văn phòng (Admin. & management ); kẻ phụ trách thiết kế (design), người lo soạn, viết các ‘văn kiện’ (Specification); một loại Luật ‘xây cất’- (By Law) xử dụng cùng với họa đồ khi thực hiện mỗi công trình..v..v..

Thời gian lúc đó tại Bắc Mỹ, nguyên do nhà cửa phát triển tăng lên tới mức báo động (mức cầu), cho nên giá đất tăng theo gấp bội. Diện tích mỗi Lô (Lot), đặc biệt tại trung tâm thành phố (up-town), vì thế bị tận dung tới từng centi- mét vuông; ảnh hưởng đến số lượng và diện tích của gia cư (habitat) dự trù thiết kế trên mỗi Lô đất.

* * *

Thuở xưa, lúc có cơ hội làm việc với Kiến Trúc Sư Võ Minh Nghiệm, văn phòng ở đường Nguyễn Văn Giai, ĐaKao (khúc đường dẫn đến cầu sắt); tôi đã nẩy ra một kế hoạch, it nhất trên lý thuyết. “thiết lập khu nhà rẻ tiền” giúp cho giới nhân viên, công nhân lao động hiện đang làm trong các hãng, xưởng tại vùng Tân Thuận Đông (thuộc khu Quận 7 (?) lúc bấy giờ.

Vì sự quen biết, KTS Nghiệm là học trò cũ của nhạc phụ tương lai của tôi, nên anh giúp tôi có được một việc làm; mục đích kiếm thêm chút ít tài chánh cho một sinh viên đại học. Lúc đó vào dịp nghỉ Hè (khoảng năm ’65/ 66), tôi làm toàn phần thời gian (full time) tại văn phòng. Anh Nghiệm bấy giờ đang hợp tác với KTS Hamin Mohamed, bắt tay vào việc thiết kế họa đồ cho ngôi Thánh đường (Chapel) tại Phi trường Đà nẵng (). Một công trình xây cất được thực hiện bởi cơ quan US MACV (BTL Cố vấn Quân sự HK tại VN. – coi thêm tại đây: https://tunhan.wordpress.com/2015/09/18/ky-uc-ve-ngoi-giao-duong-da-nang-vnch-1966-67/.

Trong văn phòng, ngoài công việc làm của họa viên kiến trúc, tôi đặc biệt giữ nhiệm vụ phiên dịch các danh từ Anh/Việt trên họa đồ và trả lời những cú điện thoại do các KTS và Kỹ sư Mỹ gọi đến, những lúc KTS Nghiệm đang mắc bận hay không có mặt tại VP.

Với số vốn Anh ngữ đang theo học lúc đó (proficiency level), qua bực trung cấp tại trường Khải Minh (đường Pasteur và Nguyễn Đình Chiểu); giúp công việc của tôi, như vừa mô tả, tương đối không khó khăn.

Còn nhớ một lần, nhân trong họa đồ của MACV có danh từ dùng chỉ định cho phòng ăn, giải khát cho Sĩ quan và Hạ SQ (Mess Hall) có chữ “Snack Bar”; một anh bạn đồng nghiệp họa viên cất tiếng hỏi tôi:

=”Không biết chữ này phải dịch là gì hả anh T.. ?”

=”Đâu? À Snack Bar”! Tôi buột miệng đọc to lên hai chữ đó.

KTS Hamin đang có mặt trong phòng vẽ, lúc đó cũng lên tiếng:

-”Ờ ha, “Snack Bar” tiếng Việt phải dịch là gì kìa?”

Ông Hamin là người Việt gốc Ấn, đã mấy đời sinh sống tại VN, nên giọng nói y chang như người Việt chúng ta. Một phút im lặng. Có lẽ ai nấy còn đang bận suy nghĩ; thì tiếng nói ồ ồ, rổn rảng của KTS Nghiệm chõ miệng qua nói:

-“ Ê, mấy cha! Sờ Nách Ba, hay Nách Má cũng dzậy, việc gì phải dịch cho mất công! Hà Hà!?”

KTS Nghiệm vốn người Sài Gòn, giáng dong dỏng cao. Ông để ria mép khá dày, tính bộc trực, thích bông đùa; đặc biệt với một giọng nói ô ồ, nhưng lại ưa cất lớn tiếng. Hình như tôi chưa nghe vị KTS này nói ‘nhỏ nhẹ’ bao giờ; ngay cả khi trao đổi câu chuyện trong nhà với vợ con. [Anh chị Nghiệm lúc bấy giờ đã có 3 con, hai gái và một trai]

Thấy ông nói có lý, nên tôi vội biểu đồng tình, trả lời người bạn:

-“Đúng thế đấy! chữ này mình không nên dịch ra tiếng Việt; cứ viết “Snack Bar” trong Bình Diện đồ (Plan). Trước đây mình cũng đã giữ lại chữ ‘Bar’ để chỉ cái quán hay quầy rượu! Ông Nghiêm đã nói vậy thì cứ để nguyên”.

KTS Hamin chưa hẳn đồng ý, hỏi lại ông bạn đồng nghiệp:

-“Tiếng Anh, tôi hiểu chữ snack là bữa ăn phụ, ăn nhẹ hơn bữa chính. Nhưng phải dịch ra sao trong tiếng Việt?”

– “Ờ thì ‘Bar’ chỉ chỗ uống rượu, bây giờ thêm ‘Snack’ vào thôi, chứ cần gì nữa! Cốt mình hiểu và giải thích cho thầu khoán hiểu là được rồi”.

Thế đấy, chỉ cần lên tiếng, là ông Nghiệm đã thuyết phục được người bạn đồng nghiệp một cách không khó khăn! Cuối cùng rồi ‘nách’ Ba hay Má cũng được đả thông! Mọi người trong văn phòng không còn ai thắc mắc.

Nhân lúc đó cũng sắp tới giờ ăn trưa, anh Nghiệm, trong chốc lát cũng chịu lắng nghe tôi trình bầy .

Dự án (proposal) “xây nhà rẻ tiền” dựa trên loại nhà một tầng làm bằng loại gạch ‘lốc’ (block = cỡ 40cm x 20cm x 20cm đúc bằng xi-măng) nên thời gian hoàn tất nhanh và rẻ tiền hơn so với loại gạch thẻ (cỡ 20cm x 10cm x 2.7cm). Mái lợp bằng tôn kẽm như nhà cửa trong các khu xóm lao động, nhưng tôi đã nghĩ được cách thay thế bằng loại tôn của Mỹ, lúc đó được gọi là “tôn lạnh”. Thuở còn là học sinh, tôi được tham dự hoạt động Hướng Đạo. Trong những chương trình từ thiện, cứu trợ của tổ chức Hướng Đạo, đã có vài lần đến phát quà cho đồng bào nghèo tại khu Tân Thuận Đông; vì thế khi có ý kiến “xây nhà rẻ tiền”, tôi đã nghĩ ngay tới khu vực này; có thể cũng do tình cờ lúc đó đa số các hãng xưởng kỹ nghệ phát triển, đã tọa lạc tại đây.

Arch                                       Phác họa cấu trúc ‘Nhà rẻ tiền’ (free hand sketches).

Diện tích toàn thể: 56 m2 = 4.0m x 14.0m; Bao gồm: hiên trước, (1) phòng ngoài, (2) phòng trong, (3) sân, bể nước + nhà tắm, vệ sinh và bếp. Mỗi căn được nối với đường đi trong khu cư-xá bằng một khoảng đất sâu chừng 6 m, sân trước, nối với ‘Mái hiên’; cộng thêm khoảng trống tương tự sau Bếp, dùng làm sân (sau) phơi quần áo và vườn rau.

Hồi đó, nhiều công ty xây cất Hoa kỳ đả có mặt. Họ thay phiên nhau phụ trách kế hoạch phát triển đường xá và nhà cửa, phi trường quân sự. .v…v tại VN. Loại tôn dùng làm mái nhà, như được gọi là “tôn lạnh”. Chất liệu tuy vẫn bằng kẽm, như tôn thường, nhưng chế tạo đặc biệt chống nóng, thích hợp cho vùng nhiệt đới như VN. Vì có đặc điểm không hấp thụ sức nóng mặt trời, nên nhà ở xây và lợp loại tôn này không cần làm trần nhà (plafond/ceiling).

Diện tích mỗi đơn vị gia cư (‘căn hộ’) gồm; chiều rộng= 4m, dài=14m, chiều cao căn bản là 3m; cộng thêm khúc sân trước và sân sau. Phần chính, như trên họa đồ, gồm: Hiên trước =1m; Hai phòng kế tiếp, phòng ngoài và phòng trong, mỗi phòng xâu 4m; sân, bể nước= xâu 1m (không mái); phía sau nhà xâu 5m; gồm có Bếp, nhà tắm+nhà vệ sinh; cửa Bếp mở ra sân sau.

Lợi dụng bầu không khí vui vui, có chút tếu tếu lúc đó, sau khi KTS Hamin trở về văn phòng của ông ta, tôi mới có dịp nêu ý kiến riêng với KTS Nghiệm, dự án “xây nhà rẻ tiền cho công nhân viên lao động” tại vùng Tân Thuận Đông.

Dự định được tôi nghĩ ra vào thuở đó, nếu đem thực hiện, sẽ giúp ích cho giới công nhân lao động, cư ngụ xa Hãng, Xưởng nơi họ làm việc. Họ có thể tự trả góp hàng tháng tùy theo số lương; hay được chính các vị chũ nhân Xí nghiệp đứng bảo lãnh cho trả dần, trong thời gian làm việc cho công ty.

(hai). Chuyện hiện tại: Railyards –Lot D & E, Victoria BC.

Sau khi hoàn tất được 50% công tác xây cất trước đó tại Lot “G” (*), bao gồm hai chúng cư (Condo.-Apartment) cao 4 tầng, tổng cộng 94 đơn vị gia cư (Units); tôi bắt tay vào dự án kế tiếp theo yêu cầu của Công ty phát triển địa ốc.

Công việc thực hiện họa đồ thiết kế (conceptual design) và xây cất (working drawings) để nộp xin giấy phép được chia làm 2 đợt, Lot ‘D’ và Lot ‘E’; bao gồm tổng cộng 47 Units đơn vị gia cư (căn Hộ).

Chi tiết trong họa đồ [A]:

Mỗi nhà (Unit) gồm 2 tầng, Trệt và Lầu; diện tích 110.0 m2 (R: 5.5 m x D: 10.0 m x 2) [So sánh với 56.0 m2 = R: 4.0 m x D:14.0 m một tầng) Tân thuận Đông, Sài Gòn.]

1./ Tầng trệt (Main Flr.): Nơi sinh hoạt gia đình hàng ngày; gồm cửa chính, closet treo áo để giầy, ½ nhà tắm (powder room), Bếp và Eating Nook, cầu thang dẫn lên lầu; chỗ đặt bàn ăn (Dinning) và nơi tiếp khách (Living area), cửa mở ra sân sau (Patio door).

2./ Tầng lầu (Second Flr.): Nơi được dùng (chủ yếu) đề nghỉ, ngủ; gồm 2 phòng ngủ và 2 phòng tắm được xử dụng riêng biệt; cầu thang đi xuống tầng dưới; Hành lang có ‘tủ’ (closet) chứa máy giặt và sấy, closet đựng quần áo, thêm một phòng nhỏ là nơi đọc sách/ computer. Hai phòng ngũ đều có lan can, dùng ngồi hóng gió (Balcony).

Hand sketchesHình [A] Phác họa Bình Đồ (Plan) và Tiền diện (Elevation) cho mỗi căn nhà (Unit)

D-3.jpg

Họa Đồ tổng quát – Site Plan

D-4Nhìn từ trên cao – Toàn thể Lot ‘D’ và ½ Lot ‘E’. Bên phải là đường dành cho người đi bộ, chạy bộ, xe đạp…Có tên Galloping Goose Trail, trải dài, bọc theo bờ biển.

 D-5

Hình chụp nghiêng, tiền diện của một nhóm 5 đơn vị gia cư.

D-6

Mặt tiền, chụp thẳng, khu Townhse: bao gồm carport, sân và cửa trước có chỗ che dấu thùng rác (storage kiosk).

D-7

Nhóm bạn real estate brockers vui vẻ mỗi khi bán được một căn nhà trong khu gia cư!

D-8

“Thiết kế chi tiết” cho căn ở đầu dãy. Cửa mở ra ‘lan can’ (trên mái nhà xe) từ phía Phòng ngủ (Master bedrm).

The Railyards 9Hình chụp Hậu diện (Rear view); bao gồm cửa mở từ Phòng khách ra sân sau (patio) và được bao quanh bởi hàng rào và cổng.

(Ba).-Thiết kế bên trong: [Hình đính kèm, chỉ có tính cách minh họa]

Phần thiết kế Nội diện hay Nội thất (Interior design), người ký quỹ một khoản tiền để mua nhà, tức chủ nhân ‘căn hộ’ tương lai có quyền chọn lựa một trong 3 mẫu sơn áp dụng cho mỗi căn.

  • Sàn nhà từ cửa bước vào, được lát bằng Gỗ, hoặc Tre ép (laminated wood/ or bamboo); trừ Bếp và phòng vệ sinh, sàn lát gạch (ceramic tiles); Mặt quầy Bếp (counter top) bang Gỗ ép/ hoặc Tre ép.
  • Cầu thang Gỗ/ hay Tre ép.
  • Màu sơn khi hoàn tất, lựa chọn 1 trong 3 màu vừa ý.

D-10    D-11

Sàn nhà và Mặt quầy bếp trông trang nhã và đẹp mắt với vật liệu Tre ép (Hình minh Họa).

Ghi chú: (*)

D-12

1./ Hình chụp Lot “G”, một trong mấy cộng trình cùng tọa lạc trong khu vực do tôi phụ trách thiết kế, với cùng một Công ty; đã được hoàn tất trước đó.

Lot ‘G’ bao gồm 3 giai đoạn, một nhóm Chúng cư (Condo.-Apartment) 4 tầng lầu, tổng cộng 94 đơn vị gia cư/ Hộ (Suites), đa số là 2-Phòng ngủ. Góc bên trái, phía dưới là  lối Ra & Vào tầng hầm (02) chỗ đậu xe, cổng sắt tự động mở và đóng.

2./ Như  có lần trao đổi với FBker Phạm Thái Bình, tôi đã viết một bài về loại vật liệu làm Cột và Đà nhà (post & beam)  chế tạo đặc biệt bằng Gỗ ép viết tắt là Glu-Lam (Glue-Laminated Timber).

Nhân dịp ghi lại ký ức thiết kế “nhà cư xá” cho Lot ‘D’ & ‘E’ tại thành phố Victoria, như vừa kể ở trên, tôi nhớ đến Công ty cung cấp sản phẩm “Tre ép”, bạn Phạm Thái Bình nguyên là CEO của Công ty cổ phần sàn đẹp Hồng Ngọc at Hồng Ngọc Bamboo.

Còn nhớ, trong danh sách ghi nhận số người mua nhà (Lot D &E), thường là “mua” ngay từ lúc họa đồ được thiết lập xong; có tới nửa số khách hàng muốn sàn nhà và cầu thang làm bằng “Tre ép”! Như vậy chứng tỏ sản phẩm ‘Tre’ cũng đã được tiếp nhận công khai, ngang bằng với ‘Gỗ’. Trong lúc Gỗ từng coi là đặc sản truyền thống của xứ bắc Mỹ châu, tức gồm có Canada và Mỹ!

.

*tom nguyen

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s